Jouw storm, mijn kalmte

Emotieregulatie bij neurodivergentie

Jouw storm, mijn kalmte.

Die zin klinkt eenvoudig, bijna poëtisch. Maar wie leeft of werkt met neurodivergente kinderen, jongeren of volwassenen weet: kalmte is geen karaktertrek, het is een vaardigheid. En stormen ontstaan niet zomaar.

Neurodivergente breinen – denk aan autisme, ADHD, hoogsensitiviteit – verwerken prikkels, verwachtingen en emoties intenser en vaak minder voorspelbaar. Dat maakt emotieregulatie geen luxe, maar een dagelijkse uitdaging. Voor kinderen én voor volwassenen.

Dit is geen blog over ‘leren beheersen’. Dit is een blog over leren dragen, begrijpen en bijsturen.

Wat emotieregulatie écht is
(en wat niet)

Emotieregulatie betekent niet dat emoties verdwijnen. Het betekent dat je:

• voelt wat er gebeurt,

• begrijpt waarom het gebeurt,

• en keuzes leert maken in wat je ermee doet.

Bij neurodivergentie loopt dat proces vaak vast op drie plekken:

• emoties komen sneller en harder binnen,

• het lichaam reageert al vóór het denken,

• en woorden komen vaak pas na de storm.

Dat geldt voor kinderen, maar net zo goed voor ouders en volwassenen die zichzelf al jaren ‘bij elkaar houden’.

Voor kinderen en jongeren: bouwen aan een innerlijke noodrem

Kinderen en jongeren leren emotieregulatie niet via uitleg, maar via ervaring en co-regulatie.

Wat helpt:

• Geef emoties een vorm
  Woede is een vulkaan. Angst is een bibberend diertje. Verdriet is een natte jas die zwaar aanvoelt. Beelden maken emoties hanteerbaar.

• Werk met het lichaam, niet tegen het lichaam
  Eerst bewegen, diep drukken, wiegen of ademen. Pas daarna praten. Het brein luistert pas als het lichaam zich veiliger voelt.

• Normaliseer ontploffingen
  Zeg niet: “Doe normaal.” Zeg: “Je systeem staat te luid. We zetten het samen zachter.”

• Voorzie herstel-tijd
  Een emotionele storm kost energie. Verwacht geen onmiddellijke ‘les’ of reflectie. Rust is geen beloning, maar herstel.

Belangrijk: kinderen leren kalmeren in relatie. Ze lenen jouw zenuwstelsel.

Voor ouders: als jouw eigen kalmte ook onder druk staat

Ouders herkennen dit vaak pijnlijk goed: Je wilt rustig blijven… maar je eigen emmer loopt over.

Neurodivergente opvoeding vraagt meer prikkelverwerking, meer flexibiliteit en meer zelfbeheersing dan gemiddeld. Dat maakt overbelasting geen zwakte, maar een logisch gevolg.

Wat helpt ouders:

• Stop met perfect reageren
  Herstel is belangrijker dan controle.
  Durven zeggen ‘dit liep mis’ is een teken van regulatie, niet van falen.

• Ontkoppel gedrag van falen
  Een uitbarsting betekent niet dat jij iets verkeerd deed. Het betekent dat het systeem overvol zat.

• Verlaag verwachtingen op moeilijke momenten
  Moe, honger, verandering of sociale druk zijn bekende lonten. Anticiperen is geen toegeven, maar vooruitdenken.

• Zoek je eigen co-regulatie
  Wie kalmte wil bieden, moet die ergens kunnen opladen. Alleen lukt dat zelden.

Jouw kalmte hoeft niet constant te zijn. Ze hoeft alleen beschikbaar te zijn.

Voor volwassenen: jouw storm telt ook

Veel neurodivergente volwassenen hebben geleerd om emoties te internaliseren. Niet ontploffen, maar imploderen. Dat oogt rustig, maar vreet energie.

Praktische tools voor jezelf:

• Leer je vroegsignalen kennen
  Spierspanning, sneller praten, controlebehoefte, sneller afgeleid worden. De storm kondigt zich altijd aan.

• Reguleer preventief
  Wacht niet tot het misgaat. Korte pauzes, beweging, ademhaling of stilte zijn onderhoud, geen luxe.

• Gebruik taal die verzacht
  Vervang ‘ik moet me herpakken’ door ‘mijn systeem vraagt bijsturing’.

• Sta emoties toe zonder actie
  Je hoeft niet meteen iets te doen met wat je voelt. Voelen is soms genoeg.

Emotieregulatie op volwassen leeftijd is geen inhaalbeweging, maar een herprogrammering.

- Jouw storm, mijn kalmte –
en omgekeerd

Die zin gaat niet over altijd rustig blijven. Ze gaat over samen reguleren, elkaar tijdelijk dragen, en erkennen dat niemand altijd kalm is.

Kalmte is geen eindpunt. Het is een proces dat beweegt, schuurt en opnieuw gevonden wordt.

En soms is de grootste vorm van regulatie simpelweg dit: Niet weggaan van jezelf of de ander, ook niet midden in de storm.

Neurodivergentie vraagt geen hardere controle, maar zachtere afstemming. En dat begint bij begrijpen hoe stormen ontstaan – in elk van ons.

“Soms is emotieregulatie niet de storm stoppen, maar blijven staan terwijl hij overtrekt.”